Enthousiasme: de energie en warmte waarmee je contact maakt

Enthousiasme is de positieve energie en warmte in contact. Wie hoog scoort vindt makkelijk aansluiting, heeft zichtbaar plezier in gezelschap en krijgt anderen mee in zijn of haar energie. Wie lager scoort houdt de kring kleiner, is selectiever in contact en laat minder van zich zien, maar dat zegt niets over hoeveel die persoon om mensen geeft.

Wij analyseren de Big Five via de aspect-benadering van DeYoung. Het Five Factor Model is al meer dan vijftig jaar de gevestigde standaard in persoonlijkheidsonderzoek en bevestigd in tientallen talen en culturen. DeYoungs aspect-benadering werkt binnen dat model en splitst elke eigenschap op in twee subkenmerken. Bij extraversie zijn dat enthousiasme en assertiviteit. Het onderscheid is wezenlijk, want enthousiasme gaat over warmte en toegankelijkheid, en assertiviteit over positie innemen en richting bepalen. Iemand kan hartelijk en open zijn en toch nooit de knoop doorhakken. Iemand anders kan koel overkomen en meteen beslissen. Dit is dezelfde eigenschap, maar met twee compleet verschillende gezichten.

Elke score is een positie op een schaal van 0 tot 100, verdeeld over negen niveaus van uitzonderlijk laag tot uitzonderlijk hoog. Het is geen rapportcijfer en een hogere score is niet automatisch beter. Bij elke positie horen zowel een kracht als een valkuil.

Wie hoog scoort op enthousiasme brengt iets mee een ruimte in. Dat is een kracht die in veel contexten direct waarde heeft, maar die ook een prijs heeft die minder zichtbaar is.

Iemand met een hoge score legt snel een band. Een team dat vastzit komt weer op gang, een gesprek dat stroef begint krijgt warmte en deuren gaan makkelijker open, omdat mensen graag met deze persoon werken. Stel je een coach voor die een nieuwe groep voor zich heeft. Binnen tien minuten zijn de meeste deelnemers ontspannen, niet omdat de coach iets bijzonders heeft gezegd, maar omdat de energie aanstekelijk werkt.

Extraversie als geheel hangt gemiddeld samen met meer werelds succes, meer levensgeluk, meer tevredenheid in relaties en betere vervulling van psychologische basisbehoeften. Dit zijn gemiddelden over grote groepen, geen voorspelling over een individu, maar ze laten zien dat de energie die enthousiasme meebrengt in veel domeinen rendeert.

Warmte die altijd aanstaat, kost iets. De neiging om de sfeer goed te houden is sterk. Ook als het gesprek juist scherp moet zijn. Daardoor blijft contact soms breed en ondiep waardoor veel mensen je kennen, maar weinig mensen je echt kennen. Daarnaast laat iemand wie veel spreekt, minder ruimte voor wie langzamer op gang komt.

Om hier beter mee om te gaan kies je vooraf welke gesprekken scherp moeten zijn en laat je de sfeer daar bewust los. Oefen ermee om na een vraag te wachten in plaats van zelf in te vullen. Dat kost moeite, maar het is precies de plek waar de kracht van hoog enthousiasme groter wordt in plaats van kleiner. Want enthousiasme dat ook ruimte geeft, raakt verder dan enthousiasme dat alleen zendt.

Een lage score op enthousiasme wordt in de meeste omgevingen gelezen als afstandelijkheid of ongeïnteresseerdheid. Dat beeld klopt zelden en daarom behandelen we hieronder beide kanten van de schaal met dezelfde eerlijkheid.

Wie lager scoort houdt de kring kleiner en de band daarbinnen sterker. Er wordt niet meer beloofd dan er gemeend is, waardoor enthousiasme dat er wél is ook echt iets betekent. In gesprekken is er meer ruimte voor de ander en een moeilijke boodschap komt makkelijker over de lippen, omdat de sfeer niet koste wat kost goed hoeft te blijven.

Denk aan een leidinggevende die weinig zegt in vergaderingen maar als ze spreekt, luistert iedereen. Dit gebeurt niet omdat ze luid is, maar omdat haar woorden gewicht hebben. Dat gewicht ontstaat juist doordat ze het niet verspilt aan oppervlakkige praat.

Een misverstand willen we hier expliciet wegnemen, want een lage score op enthousiasme zegt niets over hoeveel je om mensen geeft. Meeleven met wat de ander doormaakt is compassie en dat is een subkenmerk dat valt onder meegaandheid. Dat staat volledig los van enthousiasme.

Wie weinig laat zien, wordt makkelijk verkeerd gelezen. Afstandelijk, ongeïnteresseerd of ontevreden, terwijl daar niets van waar hoeft te zijn. Modellen als MBTI delen mensen op in introvert of extravert, alsof het twee soorten mensen zijn. Wij meten een positie op een spectrum. Dat is precies waarom een lage score hier geen etiket is, maar een uitgangspunt.

In de praktijk betekent het dat mensen in een team soms niet weten waar ze aan toe zijn en dat kansen via mensen je minder snel bereiken. Het tegenwicht is eenvoudig: zeg hardop wat je waardeert in plaats van ervan uit te gaan dat het duidelijk is. Dat kost weinig en het scheelt veel misverstand. Kies daarnaast contractvormen die bij je passen. Denk aan een gesprek van twee in plaats van een volle zaal, want dan komt je kracht beter tot zijn recht.

Een score op enthousiasme vertelt pas iets wanneer je hem in combinatie leest met de rest van je persoonlijkheidsprofiel. De combinatie met assertiviteit is hier het meest sprekend, omdat die twee samen bepalen hoe je contact maakt en hoe je richting geeft.

• Hoog enthousiasme, hoge assertiviteit: iemand die een ruimte zowel opwarmt als stuurt. Energiek, aanwezig en richtinggevend tegelijk.
• Hoog enthousiasme, lage assertiviteit: de warme verbinder die zelden de richting bepaalt. Toegankelijk en hartelijk, maar laat de beslissing liever aan een ander.
• Laag enthousiasme, hoge assertiviteit: iemand die weinig zegt, maar wel de knoop doorhakt. Koel van buiten en besluitvaardig van binnen.
• Laag enthousiasme, lage assertiviteit: de stille kracht die pas gevonden wordt als iemand ernaar vraagt. Diep en betrouwbaar, maar niet vanzelf zichtbaar.

Vier keer dezelfde eigenschap en de uitkomst zijn vier compleet andere mensen. Dezelfde totaalscore op extraversie kan uit heel verschillende combinaties van enthousiasme en assertiviteit komen. Uiteindelijk bepaalt die combinatie wie je bent in contact.

Er is nog een tweede combinatie die vaak voor verwarring zorgt, namelijk warmte in contact. Wat enthousiasme meet, is iets anders dan meeleven met wat de ander doormaakt. Dat tweede is, zoals we net aangeven, namelijk compassie. Compassie is een subkenmerk onder meegaandheid. Met compassie kan iemand koel overkomen en toch diep meeleven. Iemand anders kan bruisen van energie en toch weinig voelen voor de situatie van een ander. Wie op één cijfer stuurt, stuurt op ruis. Wie het samenspel leest, ziet de persoon.

Herkenning is een begin, maar het punt is wat je er vervolgens mee doet. Hieronder staan handvatten voor beide kanten van de schaal, direct gekoppeld aan de doelen die je jezelf stelt.

Voor wie hoog scoort: Bepaal vooraf welke gesprekken scherp moeten zijn en laat daar de sfeer bewust los, want anders wint de sfeer het van de inhoud. Zoek daarnaast de diepte op in een kleine kring, zodat contact niet alleen breed blijft maar ook gewicht krijgt.

Voor wie laag scoort: Maak expliciet wat je normaal voor je houdt, want wat jij vanzelfsprekend vindt komt bij de ander niet automatisch aan. Kies daarnaast contractvormen die bij je passen. Een gesprek van twee geeft je meer ruimte dan een grote groep en dat is geen tekortkoming, maar een strategie.

Voor beiden geldt dat energie een grens heeft die niet bij iedereen gelijk ligt. Richt je week zo in dat de hoeveelheid contact bij je past. Dat is een keuze die je zelf maakt en die je autonomie vergroot, want motivatie die uit jezelf komt geeft duurzame energie.

Neem een doel dat je nu nastreeft, kijk waar je score je daarbij helpt en waar ze je in de weg zit. Bepaal vervolgens waar je op moet letten. Enthousiasme is een van de tien subkenmerken en het volledige beeld ontstaat pas wanneer je de andere persoonlijkheidskenmerken erin meeneemt. Een score is dan ook geen eindpunt, want persoonlijkheid ligt niet vast maar is beïnvloedbaar. Juist dat maakt het de moeite waard om te weten waar je staat.

Enthousiasme beschrijft de energie en warmte waarmee je contact aangaat en niet hoeveel je om mensen geeft. Hoog scoren levert verbinding en beweging op en kost diepte en scherpe gesprekken. Laag scoren levert rust en gewicht op, maar kost zichtbaarheid en makkelijke aansluiting.

Geen van beide is beter en geen van beide ligt vast. Wat telt is dat je weet waar je staat en je contact daarnaar inricht in plaats van er tegenin te blijven werken.

Wil je zien waar jij staat? Onze gratis test doen laat je zien hoe je contact maakt en wat dat betekent voor de manier waarop je samenwerkt. Wie daarna het complete beeld wil, met alle eigenschappen en de subkenmerken daaronder, vindt dat in het volledige persoonlijkheidsrapport.