Persoonlijkheidskenmerken

Persoonlijkheidskenmerken zijn de stabiele eigenschappen die bepalen hoe jij je doorgaans gedraagt, denkt en voelt. Ze zeggen dus niets over een moment, maar juist over hoe je van nature reageert in bepaalde situaties. Het gaat om de eerste gedragsneiging hoe je met situaties en de wereld om je heen omgaat. Deze neiging is een gevolg van een combinatie van aangeboren temperament (nature) en aangeleerd gedrag (nurture).

Persoonlijkheid wordt mede gevormd door je opvoeding, levenservaringen en sociale omgeving. Maar ook door je genetische aanleg die je van je ouders hebt meegekregen. Persoonlijkheidskenmerken zijn gedragsvoorkeuren: je eerste gedragsneigingen. Niet goed of fout, maar hoe jij je als persoon gedraagt en wat jou anders maakt dan anderen.

Wetenschappers en psychologen gebruiken deze kenmerken om gedrag te verklaren, te voorspellen, patronen te herkennen en mensen beter te begrijpen en helpen. In de praktijk zijn ze niet alleen interessant voor psychologen, maar ook voor iedereen die werkt met mensen. Denk aan coaching, teamontwikkeling, selectie en persoonlijke groei.

Het Five Factor Model ofwel het Big Five Model is het meest gebruikte, betrouwbare en wetenschappelijk onderbouwde model om persoonlijkheid in kaart te brengen. In plaats van te werken met vaste types of persoonlijkheidskleuren meet dit model vijf dimensies waar mensen hoger of lager op kunnen scoren van 0 tot 100. Dit geeft een genuanceerd en compleet beeld van iemands persoonlijkheid.

Het kenmerk ‘Openheid voor ervaringen‘ zegt iets over hoe nieuwsgierig, creatief en open je bent voor nieuwe ideeën of ervaringen. Mensen die hoog scoren zijn vaak fantasierijk, onderzoekend en gevoelig voor schoonheid of abstractie. Lage scores wijzen juist op nuchterheid en een voorkeur voor bekende structuren.

Hoe gestructureerd, verantwoordelijk en doelgericht ben je? Iemand met een hoge score op consciëntieusheid is vaak erg georganiseerd, betrouwbaar en gedisciplineerd. Lagere scores betekenen meestal dat je flexibeler en minder gestructureerd op details bent. Dit kan natuurlijk ook voordelen hebben op het gebied van creativiteit of in een snel veranderende omgeving.

Extraversie draait om energie, sociale interactie en enthousiasme. Extraverten zoeken contact, halen energie uit anderen en staan vaak midden in het leven. Introverten zijn juist meer naar binnen gericht, denken eerst na voor ze spreken en voelen zich prima in hun eentje. De een is niet beter dan de ander. Het geeft inzicht in je eigen persoonlijkheid en gedragsvoorkeuren wanneer jij het meest jezelf bent.

Het kenmerk ‘meegaandheid‘ laat zien hoe vriendelijk, empathisch en coöperatief iemand is. Een hoge score wijst op behulpzaamheid, veel inlevingsvermogen en een sterke focus op harmonie. Iemand met een lagere score is meer direct, gericht op zijn eigen doelen en behoeftes en houdt minder rekening met gevoelens of wensen van anderen.

Hoe ga je om met stress, spanning en negatieve emoties? Wie hoog scoort op neuroticisme is gevoeliger voor het intens ervaren van emoties en wisselingen in emoties. Een lagere score is meer emotioneel vlak. Een persoon met een lage score op neuroticisme ervaart emoties minder intens en met minder wisselingen.

Je merkt het vaak pas als je met iemand moet samenwerken. De een houdt van structuur en de ander van vrijheid. De een raakt snel gestrest en de ander blijft juist super rustig. Zelfs als de tent in brand staat.

Dit soort verschillen zijn niet onverklaarbaar, want ze zijn allemaal te herleiden uit iemands persoonlijkheidskenmerken. En juist om die reden zijn ze ook zo ontzettend waardevol om in beeld te brengen.

Als je namelijk weet hoe iemand in elkaar zit, inclusief jezelf, wordt samenwerken ineens een stuk makkelijker. Je ziet sneller waar iemands kracht zit, wat iemand nodig heeft en wanneer de frustratie begint te knagen.

In coaching en leiderschap is dat niet anders. Persoonlijkheidskenmerken geven richting en helpen doelgerichte gesprekken te voeren. Jezelf en elkaar begrijpen betekent doelen bereiken.

Wil je mensen beter begrijpen, begeleiden of helpen ontwikkelen? Dan kun je niet om persoonlijkheid heen.

Kleurmodellen zoals DISC of Management Drives zijn populair en worden veel gebruikt. Je bent rood, geel, blauw of groen en voor velen voelt de uitslag vervolgens erg herkenbaar. Toch is het goed om te weten dat dit geen wetenschappelijk onderbouwde testen en uitslagen zijn.

Kleurmodellen zijn oppervlakkig en niet betrouwbaar. Ze kunnen geen gedrag verklaren, meten of voorspellen. Persoonlijkheidskenmerken met een wetenschappelijk betrouwbare methode als het Big Five Model kan dat wel. Het helpt verklaren en voorspellen hoe mensen zich gedragen. Denk bijvoorbeeld aan je gevoeligheid voor stress, je behoefte aan sociale prikkels of hoe gestructureerd je wilt werken.

Heb je eens een kleurentest van DISC of een ander kleurenmodel gedaan? Hier heb je helaas weinig aan, omdat de testmethode niet betrouwbaar is. Het is dan waardevol om een betrouwbare methode te doen die wetenschappelijk onderzocht is, zoals het Big Five Model dat vijf persoonlijkheidskenmerken meet. Je krijgt hiermee niet alleen inzicht in je gedrag aan de oppervlakte, maar ook inzicht in de diepere eigenschappen die daaronder liggen.

Steeds meer bedrijven kijken tijdens sollicitaties niet alleen naar diploma’s of werkervaring, maar ook naar iemands persoonlijkheid. Logisch ook, want vakkennis kun je vaak aanleren, maar iemands persoonlijkheidsstructuur ligt een stuk dieper.

Een extraverte kandidaat past bijvoorbeeld beter in een commerciële rol dan iemand die sterk introvert is. Iemand met veel consciëntieusheid is vaak punctueel en gestructureerd, wat goed aansluit bij functies waar precisie belangrijk is. Wie hoog scoort op meegaandheid werkt vaak prettig samen in teamverband, maar zal minder snel conflicten aangaan.

Persoonlijkheidskenmerken helpen dus om te voorspellen of iemand past binnen een team, een functie of de cultuur van een organisatie. Dit is niet alleen belangrijk voor de organisatie, maar ook voor de sollicitant, zodat je op voorhand al kunt zien of deze functie iets voor je is of niet.

Hoe ga je om met stress, tegenslag of drukke periodes? De manier waarop je omgaat met stress wordt je copingstijl genoemd en hangt samen met je persoonlijkheid.

Iemand die hoog scoort op neuroticisme kan emoties intens doorleven en hierdoor geraakt, verlamd of gemotiveerd worden. Iemand die hoog scoort consciëntieusheid kan eerder de neiging hebben om structuur aan te brengen en in oplossingen te denken.

Je persoonlijkheidskenmerken vormen dus de basis voor hoe je stress verwerkt, beslissingen neemt en uiteindelijk weer tot rust komt. Door die patronen te herkennen, kun je er bewuster mee omgaan.

Je kunt er veel over lezen, maar echt interessant wordt het pas als je het op jezelf toepast. Wat zijn jouw dominante eigenschappen? Ben je extravert of juist bedachtzaam? Gestructureerd of flexibel? En hoe gevoelig ben je voor prikkels of stress?

Testen zoals DISC zijn commercieel ontwikkeld en missen een wetenschappelijke onderbouwing. Ze werken met vaste kleurprofielen. Deze zijn niet betrouwbaar en zeggen niets over jou als persoon. Ze zijn niet wetenschappelijk onderbouwd en getoetst.

Wil je wél weten hoe je écht in elkaar zit? De persoonlijkheidstest van Persoonlijkheid.nl een betere keuze, omdat deze wetenschappelijk onderbouwd is en gebaseerd op onder andere het Big Five Model.

Benieuwd hoe jij scoort op de vijf dimensies? Met de persoonlijkheidstest van Persoonlijkheid.nl ontvang je een uitgebreid persoonlijkheidsrapport waarmee je direct aan de slag kunt. Je ontdekt hoe jouw eigenschappen je kunnen helpen om meer uit jezelf te halen.