Persoonlijkheidskleuren

Persoonlijkheidskleuren zijn een populaire manier om gedragsvoorkeuren te beschrijven op basis van kleur. In plaats van complexe psychologische termen gebruiken deze modellen kleuren als visuele kapstok, zodat gedrag makkelijker te herkennen en te benoemen is.

De bekendste indeling is die van rood, geel, groen en blauw. Elke kleur zou staan voor een bepaalde manier van denken, communiceren en reageren. Zo zou rood staan voor daadkracht en directheid, terwijl blauw verwijst naar structuur en nauwkeurigheid.

Juist omdat deze kleuren zo eenvoudig en herkenbaar zijn, voelen veel mensen zich er snel in thuis. Dat maakt het een op het oog aantrekkelijk hulpmiddel in communicatie en samenwerking. Tegelijkertijd is het goed om te beseffen dat persoonlijkheidskleuren geen wetenschappelijke basis hebben. De meeste kleurmodellen zijn commercieel ontwikkeld en missen de onderbouwing die bij serieuze persoonlijkheidsanalyse hoort.

Kleurmodellen zijn niet betrouwbaar of valide. Daarom wordt gebruik ervan afgeraden. Een betrouwbare en wetenschappelijk onderbouwde methode om persoonlijkheid in kaart te brengen is het Five Factor Model oftewel het Big Five Model. In dit artikel leggen wij dan ook voor zover mogelijk de koppeling tussen niet-bestaande kleuren en wel-bestaande persoonlijkheidseigenschappen uit dit model.

De meeste kleurmodellen, zoals DISC, zijn gebaseerd op het werk van William Moulton Marston. Zijn ideeën over gedrag stammen uit 1920 en werden later vertaald naar modellen met kleuren. De voornaamste reden hiervoor was om gedrag toegankelijk en herkenbaar te maken. Vooral voor gebruik in teams en trainingen.

Hoewel deze modellen populair zijn vanwege hun eenvoud en herkenbaarheid, ontbreekt het aan wetenschappelijke onderbouwing. De meeste kleurmodellen zijn commercieel ontwikkeld en nooit grondig onderzocht of gevalideerd.

Kleurmodellen zijn niet betrouwbaar en valide. Daarmee kunnen ze geen persoonlijkheidsgedrag meten, verklaren of voorspellen. Om deze reden wordt alle gebruik ervan sterk afgeraden. Wij leggen de link tussen kleuren en wél bestaande persoonlijkheidseigenschappen die in de wetenschap naar voren komen.

De bekendste indeling binnen kleurmodellen bestaat uit vier basiskleuren rood, geel, groen en blauw. Elke kleur staat voor een bepaalde gedragsvoorkeur en manier van communiceren. De meeste mensen herkennen zich niet in één kleur, maar in een combinatie waarbij één of twee kleuren vaak op de voorgrond staan. Hieronder lichten we de vier basiskleuren toe.

De kleur rood staat voor resultaatgerichtheid, snelheid en directheid. Mensen met veel rood in hun gedrag houden van controle, denken in oplossingen en nemen graag het voortouw.

• Sterktes: doortastend, besluitvaardig en duidelijk.
• Valkuilen: ongeduldig, bot en overheersend.

Wil je dieper ingaan op rood gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de rode kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat een rood persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een rood type past bij een combinatie van een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Extraversie en een lage score op de eigenschap Meegaandheid.

De kleur geel draait om energie, spontaniteit en contact met anderen. Mensen met veel geel in hun gedrag zijn vaak enthousiast, denken in ideeën en zoeken actief de verbinding met hun omgeving.

• Sterktes: optimistisch, inspirerend en sociaal sterk.
• Valkuilen: chaotisch, snel afgeleid en weinig structuur.

Wil je dieper ingaan op geel gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de gele kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat een geel persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een geel type past bij een combinatie van een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschappen Extraversie en Openheid en een mogelijk lage score op de eigenschap Consciëntieusheid.

De kleur groen staat voor rust, betrouwbaarheid en betrokkenheid. Mensen met veel groen in hun gedrag luisteren goed, zorgen voor een prettige sfeer en vermijden liever conflicten.

• Sterktes: loyaal, zorgzaam en geduldig.
• Valkuilen: conflictmijdend, besluiteloos en moeite met verandering.

Wil je dieper ingaan op groen gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de groene kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat een groen persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een groen type past bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Meegaandheid.

De kleur blauw draait om structuur, feiten en kwaliteit. Mensen met veel blauw in hun gedrag stellen hoge eisen, zijn kritisch en willen zaken grondig en doordacht aanpakken.

• Sterktes: nauwkeurig, analytisch en betrouwbaar.
• Valkuilen: perfectionistisch, afstandelijk en risicovermijdend.

Wil je dieper ingaan op blauw gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de blauwe kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat een blauw persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een blauw type past bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Consciëntieusheid.

Hoewel de meeste op kleur gebasseerde persoonlijkheidsmodellen zich beperken tot rood, geel, groen en blauw, zie je in sommige modellen ook aanvullende kleuren terug. Deze extra kleuren zouden nuance en diversiteit toevoegen, maar zijn net als de andere kleuren niet wetenschappelijk onderbouwd en daarmee niet betrouwbaar of valide. Vaak worden ze gebruikt als aanvulling op de basiskleuren of als verdieping bij een dominant gedragstype. Hieronder lichten we deze kleuren toe.

Oranje lijkt op het eerste gezicht sterk op rood, maar legt de nadruk net op iets anders. Waar rood draait om daadkracht en directheid ligt bij oranje de focus op ambitie, competitie en resultaat. Deze kleur wordt vooral gebruikt in modellen die verder gaan dan de vier basiskleuren, zoals het Management Drives-model.

• Sterktes: gedreven, ondernemend en doelgericht.
• Valkuilen: ongeduldig, dominant en korte termijn-denken.

Wil je dieper ingaan op oranje gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de oranje kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een oranje persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een oranje type past enigszins bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Consciëntieusheid. Daarnaast lijkt de kleur te passen bij een hoge (Schwartz) waarde prestatie.

Paars is een kleur die je vooral tegenkomt in modellen zoals Spiral Dynamics en Management Drives. Het staat voor loyaliteit aan de groep, respect voor traditie en het belang van een gedeeld verleden. In tegenstelling tot meer op prestatie gerichte kleuren draait paars om zekerheid en verbondenheid binnen een vertrouwde omgeving.

• Sterktes: loyaal, betrouwbaar en verantwoordelijk.
• Valkuilen: star, volgzaam en weinig initiatief.

Wil je dieper ingaan op paars gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de paarse kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een paars persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een paars type past enigszins bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Meegaandheid. Daarnaast lijkt de kleur te passen bij hoog scorende (Schwartz) waarden Conformiteit en Traditie.

Zwart is geen standaardkleur in klassieke modellen, maar wordt in sommige moderne varianten gebruikt om kracht, controle en strategisch denken te benoemen. Het staat voor iemand die verantwoordelijkheid neemt, overzicht wil houden en sterk gericht is op invloed en resultaat.

• Sterktes: strategisch, besluitvaardig en krachtig.
• Valkuilen: dominant, manipulatief en gesloten.

Wil je dieper ingaan op zwart gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de zwarte kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een zwart persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een zwart type past enigszins bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Conssciëntieusheid. Daarnaast lijkt de kleur te passen bij een hoog scorende (Schwartz) waarde Macht.

Wit komt met name voor in meer spiritueel of filosofisch georiënteerde kleurmodellen. Het staat voor afstand nemen, observeren en streven naar overzicht en onafhankelijkheid. Mensen met veel wit in hun gedrag kiezen bewust voor een neutrale positie en willen boven de materie blijven staan.

• Sterktes: analytisch, zelfstandig en beschouwend.
• Valkuilen: afstandelijk, besluiteloos en passief.

Wil je dieper ingaan op wit gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de witte kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een wit persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een wit type past enigszins bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheids-subeigenschap Intellect.

Grijs staat vaak voor terughoudendheid, rust en stabiliteit. In sommige modellen wordt het gezien als een kleur voor mensen die zich niet sterk profileren maar wel degelijk aanwezig zijn. Grijs kiest bewust voor de achtergrond en hecht weinig waarde aan schijn of status.

• Sterktes: stabiel, evenwichtig en realistisch.
• Valkuilen: gereserveerd, afwachtend en weinig expressief.

Wil je dieper ingaan op grijs gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de grijze kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een grijs persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een grijs type past enigszins bij een lage score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Extraversie.

Bruin is een minder vaak gebruikte kleur, maar komt soms voor in alternatieve kleurmodellen waar veiligheid, verantwoordelijkheid en praktische zorg centraal staan. Het gedrag is vaak vergelijkbaar met groen, maar nog meer gericht op het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving.

• Sterktes: betrouwbaar, behulpzaam en geduldig.
• Valkuilen: behoudend, traag en weinig flexibel.

Wil je dieper ingaan op bruin gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de bruine kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een bruin persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een bruin type past enigszins bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Meegaandheid. Daarnaast lijkt de kleur te passen bij hoog scorende (Schwartz) waarden Veiligheid en mogelijk Welwillendheid.

Turquoise komt vooral voor in Spiral Dynamics en modellen die gericht zijn op zingeving en collectief bewustzijn. Het gedrag is holistisch, gericht op verbinding, harmonie en het overstijgen van ego. Turquoise types kijken vaak verder dan het directe resultaat en zoeken naar betekenisvolle verandering.

• Sterktes: intuïtief, mensgericht en inspirerend.
• Valkuilen: zweverig, ongrijpbaar en weinig concreet.

Wil je dieper ingaan op turquoise gedrag en de bijbehorende persoonlijkheidseigenschap? In ons uitgebreide artikel over de turquoise kleur en de persoonlijkheidseigenschap uit het Big Five model die hierbij past lees je meer over communicatie, kwaliteiten en valkuilen die passen bij deze eigenschap.

Let op: Onthoud dat ook een turquoise persoonlijkheidstype niet bestaat en niet betrouwbaar is te meten. Wat wordt beschreven bij een turquoise type past enigszins bij een hoge score op de Big Five persoonlijkheidseigenschap Openheid voor Ervaringen gecombineerd met een hoge Extraversie. Daarnaast lijkt de kleur te passen bij hoog scorende (Schwartz) waarden uit het cluster Zelftranscendentie.

Persoonlijkheidskleuren worden in de praktijk helaas nog gebruikt om gedrag bespreekbaar te maken. Kleuren zouden makkelijk en beeldend zijn.

Organisaties zetten het helaas nog steeds in met als doel teamdynamiek en samenwerking te verbeteren. Ook in sales, onderwijs en sportcoaching zie je kleurmodellen helaas nog terugkomen.

Testen zoals DISC zijn commercieel ontwikkeld en missen een wetenschappelijke onderbouwing. Ze zijn niet betrouwbaar of valide. Daarmee zijn kleurentesten niet in staat om persoonlijkheidsgedrag te meten, verklaren of voorspellen. Uitslagen zijn tegenstrijdig en wisselend. Alle gebruik in de praktijk wordt dan ook sterk afgeraden.

Wil je wél weten hoe je écht in elkaar zit? Dan is een Big Five persoonlijkheidstest de juiste keuze, omdat deze wel wetenschappelijk onderbouwd is.

Benieuwd hoe jij scoort op de vijf dimensies? Met de wetenschappelijk onderbouwde Persoonlijkheidstest van Persoonlijkheid.nl ontvang je een uitgebreid persoonlijkheidsrapport waarmee je direct aan de slag kunt. Je ontdekt hoe jouw eigenschappen je kunnen helpen om meer uit jezelf te halen.