Intellect: de behoefte om dingen te doorgronden

Intellect is de neiging om ideeën te verkennen, abstracte vraagstukken te doordenken en te willen begrijpen waarom iets werkt. Niet als verplichting, maar als iets wat energie geeft. Wie hoog scoort, bijt zich vast in een vraagstuk omdat het interessant is. Wie laag scoort, wil weten wat het oplevert en gaat dan liever aan de slag.

Wij analyseren de Big Five via de aspect-benadering van DeYoung en dat betekent dat elke eigenschap bestaat uit twee subkenmerken. Bij openheid voor ervaringen zijn dat Esthetiek en Intellect. Esthetiek gaat over geraakt worden door kunst, muziek of taal en intellect gaat over dingen willen doorgronden. Verwant, maar niet hetzelfde is dat iemand intens geraakt kan worden door muziek zonder enige interesse in abstracte vraagstukken te hebben en andersom.

Het belangrijkste onderscheid is dat tussen neiging en vermogen. Intelligentie is namelijk wat je kunt en intellect is waar je energie in stopt. Die twee lopen niet gelijk op. Een score op Intellect is een positie op een schaal van 0 tot 100 en geen rapportcijfer dus ook geen oordeel. Bij elke positie horen dan ook zowel krachten als valkuilen.

Wie hoog scoort op Intellect zoekt actief intellectuele uitdaging op. Dat levert iets op, maar het kost ook iets. Beide kanten zijn het waard om te kennen.

Iemand met een hoge score stelt aannames ter discussie voordat de oplossing komt. In een strategiesessie is dit degene die vraagt wat we eigenlijk bedoelen met het begrip dat iedereen net gebruikte en die daarmee een verkeerde afslag voorkomt. Niet om lastig te zijn, maar omdat het onderliggende principe er echt toe doet.

Dat levert waarde op bij complexe vraagstukken. Denk aan nieuwe materie snel doorgronden, patronen herkennen tussen dingen die los van elkaar lijken te staan en een situatie terugbrengen tot de kern. Een leidinggevende die hoog scoort op Intellect ziet vaak eerder dan anderen waar een probleem vandaan komt, omdat hij of zij niet stopt bij het symptoom.

Wie alles wil doorgronden, komt laat aan besluiten toe. De analyse blijft doorlopen, omdat het begrip nooit helemaal compleet voelt. In een team kan dat overkomen als traagheid of als hinderlijk doorvragen. Ook als de vraag inhoudelijk terecht is. Een discussie kan blijven hangen in definities terwijl de rest allang wil bewegen.

Het tegenwicht is concreet. Spreek vooraf af hoeveel begrip genoeg is om te beslissen en scheid de fase van doordenken van de fase van uitvoeren. Doorgronden en beslissen zijn verschillende dingen en Intellect voorspelt het eerste, niet het tweede.

Een lage score op Intellect wordt vaak verkeerd gelezen als een tekort. Dat is het niet, want het beschrijft een denkstijl en geen vermogen. Wie laag scoort, denkt van nature concreet en toepassingsgericht, en dat is precies wat veel situaties vragen.

Wie laag scoort op Intellect is sneller bij de vraag die er echt toe doet. Dit kan bijvoorbeeld zijn “Wat gaan we doen en werkt het”. In een team is dit degene die een uitdijende discussie terugbrengt naar een besluit en abstracte plannen omzet in stappen waar mensen morgen mee vooruit kunnen. Een strategiesessie die vastloopt in modellen en definities krijgt van deze persoon een concreet plan op tafel.

Dit zegt niets over intelligentie of de kwaliteit van het denken, want het gaat over waar de denkkracht naartoe gaat en niet over hoeveel ervan is.

Wie snel naar de uitvoering wil, kan een verkeerde aanname over het hoofd zien en daarmee hard werken aan het verkeerde probleem. Theoretische onderbouwing kan als tijdverspilling voelen, terwijl die soms precies de fout voorkomt die later duur wordt. Bij ingewikkelde materie kan ongeduld ontstaan voordat het beeld compleet is.

Het tegenwicht is eenvoudig, want door voor de start één keer te toetsen of het probleem dat je gaat oplossen wel het juiste is, voorkom je meer dan een uur doordenken achteraf.

Drie misverstanden liggen dicht bij elkaar en worden overal door elkaar gehaald. Het is de moeite waard om ze uit elkaar te halen, want zodra je een eigenschap verwart met een vermogen, wordt een beschrijving een oordeel.

Intelligentie is het vermogen om te leren en problemen op te lossen, maar Intellect beschrijft hoe graag je dat vermogen inzet voor verkenning. Iemand kan uitzonderlijk scherp zijn en toch praktisch van aard. Openheid en intelligentie hangen positief samen, maar de samenhang is bescheiden. Het zijn geen synoniemen.

Creativiteit hangt samen met bredere openheid en leunt daarbinnen relatief sterker op Esthetiek, het andere subkenmerk, met verbeelding en associatief denken. Intellect gaat over redeneren en doorgronden. Deze is verwant, maar niet hetzelfde. Je kunt zeer creatief zijn zonder grote behoefte aan abstracte vraagstukken en andersom.

Opleidingsniveau zegt iets over wat je hebt gedaan en niet over hoe je denkt. Een hoge score op Intellect zegt iets over nieuwsgierigheid naar ideeën en niet over diploma’s. De meest belezen persoon in de ruimte heeft niet per se de hoogste score en andersom.

“Er bestaan geen slechte persoonlijkheden, alleen slecht begrepen personen.”

Een score op Intellect krijgt pas betekenis in combinatie met de rest van je persoonlijkheidsprofiel. Dezelfde score kan bij twee mensen een compleet ander verhaal vertellen, afhankelijk van wat er verder in het profiel zit.

Neem de combinatie met ijver. Hoog Intellect met hoge ijver levert iemand op die een vraagstuk doorgrondt en er iets mee doet. Hoog Intellect met lage ijver levert iemand op die alles begrijpt en weinig afmaakt. Dit is dezelfde score op Intellect, maar een compleet ander mens in de praktijk.

De combinatie met assertiviteit is minstens zo relevant. Wie scherp doordenkt, maar het punt niet maakt, wordt niet gehoord. Wie krachtig een mening brengt zonder de inhoud te doorgronden, kan gevaarlijk overtuigend zijn. Assertiviteit wordt vaak verward met competentie en dat is precies waarom deze combinatie ertoe doet.

Iets doorgronden en het ook voor elkaar krijgen zijn twee verschillende vaardigheden. Intellect vertelt je iets over het eerste en de rest van het profiel vertelt je iets over het tweede.

Een score is pas nuttig als je weet wat je ermee doet. Het grootste verschil zit in hoe je leert en hoe je anderen begeleidt.

Wie hoog scoort op Intellect leert beter als eerst duidelijk is waarom iets werkt. Dit betekent eerst het model en dan de stappen. Wie laag scoort leert beter via voorbeelden, oefening en tastbaar resultaat. Dezelfde uitleg landt bij de een en glijdt bij de ander af. Als je anderen begeleidt of inwerkt, is dit het meest directe verschil dat je kunt maken: geef niet de uitleg die jij zelf prettig vindt, maar de uitleg die aansluit bij hoe de ander denkt.

Voor wie hoog scoort zijn er twee concrete handvatten. Spreek vooraf af wanneer het doordenken stopt, want zonder die grens blijft de analyse doorlopen. Zoek daarnaast werk op waarin doorgronden ook echt waarde oplevert in plaats van het bij elk onderwerp te doen, want niet elk vraagstuk verdient dezelfde diepte.

Voor wie laag scoort zijn de handvatten even concreet. Bouw één toetsmoment in voordat je begint, zoals eerder beschreven bij de prijs van laag Intellect. Vraag bij een nieuw onderwerp om het voorbeeld in plaats van de theorie, want zo kom je sneller tot begrip dat ook beklijft.

Voor beiden geldt dat een uitdaging het meeste oplevert als ze maximaal is, maar binnen je kunnen ligt en als je directe feedback krijgt op wat je doet. Persoonlijkheid ligt bovendien niet vast. Ze is beïnvloedbaar en veranderbaar en juist dat maakt het de moeite waard om te weten waar je staat.

Openheid voor ervaringen bestaat uit twee subkenmerken: Esthetiek en Intellect. Esthetiek gaat over hoe sterk iets binnenkomt in kunst, muziek, natuur of taal. Intellect gaat juist over de behoefte om te doorgronden. Die twee lopen om die reden niet gelijk op.

Iemand kan intens geraakt worden door muziek zonder enige behoefte aan theoretische vraagstukken. Iemand anders kan urenlang een model uitpluizen zonder ooit stil te staan bij schoonheid. Dezelfde totaalscore op openheid kan uit heel verschillende combinaties van die twee komen. Pas samen vertellen ze wat iemands openheid in de praktijk betekent. Voor het volledige beeld van de eigenschap verwijzen we naar de pagina over openheid voor ervaringen.

Intellect beschrijft hoe graag je dingen doorgrondt en niet hoe goed je kunt denken. Hoog scoren levert diepte en scherpte op, maar kost besluitvaardigheid. Laag scoren levert snelheid en uitvoering op en kost het zicht op de aanname die niet klopt.

Wat telt is dat je weet waar je staat en dat je je werk daarnaar inricht in plaats van er tegenin te blijven werken. Wij helpen je daar graag bij.

Doe onze gratis test en ontdek direct waar je staat op Intellect en de eigenschappen daaromheen. Wil je het complete beeld met de combinatie van alle eigenschappen en de subkenmerken daaronder? Dan is onze professionele persoonlijkheidstest de volgende stap. Wij werken bij Persoonlijkheid.nl met modellen die verklaren waarom je doet wat je doet, zodat je er in de praktijk ook iets aan hebt.